Madde 538

3. El yazılı vasiyetname

Madde 538 - El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.

El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.

I-) Yargı Kararları:

1-) YİBK, T: 27.02.1952, E: 1951/7, K: 1952/2:

“… El yazısiyle tanzim edilen vasiyetnamelerde tanzim mahallinin zikredilmesinin vasiyetnamenin muteberlik şartı olduğuna ve Yargıtay İkinci Hukuk Dairesinin bu yoldaki içtihadının isabetli ve kanuna uygun bulunduğuna … karar verildi.” (RG. 04.09.1952; S: 8198).

Not: Bu içtihadı birleştirme kararının Türk Medenî Kanunu’nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılan el yazılı vasiyetnameler açısından uygulama alanı bulması mümkün değildir. Zira Türk Medenî Kanunu m. 538, Türk Kanunu Medenîsi m. 485’ten farklı olarak tanzim yerinin belirlenmesini el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik şartı olmaktan çıkartmıştır.

2-) YHGK, T: 22.03.2006, E: 2006/2-64, K: 2006/93:

“... 1- 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanunun 17. maddesi; mirasçılık ve mirasın geçişinin miras bırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlerine göre belirleneceğini hükme bağlamıştır. Miras bırakan 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği 01.01.2002’den sonra 23.11.2002’de ölmüştür. Miras bırakanın ölümünden önce yürürlüğe giren Medenî Kanunun 538. maddesi el yazılı vasiyetnamede tanzim yerini 743 sayılı Medenî Kanunun 485. maddesinden farklı düzenlemiş, tanzim yerini geçerlilik şartları arasından çıkartmıştır. Mahkemece vasiyetnamenin bu gerekçe ile iptaline karar verilmesi isabetsizdir...

Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir. ...

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır. …”

3-) Y. 7. HD, T: 28.11.2024, E: 2024/291, K: 2024/5330:

“... KARAR : I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ağabeyi ...’ın 18.04.2019 tarihinde vefat ettiğini, geriye mirasçı olarak davalı eşi ile müvekkilinin kaldığını, davalı tarafından İstanbul Anadolu 4. Sulh Hukuk Mahkemesine başvurularak dava konusu vasiyetnamenin açıldığını, ancak vasiyetname şekil unsurlarını tam olarak taşımadığından geçersiz olduğunu, mahkemece vasiyetnamenin geçerli olduğu kabul edilse dahi, vasiyetnamede ortaya konulan iradenin vasiyetname kaleme alındıktan sonra değiştiği ve bu nedenle vasiyetnamenin hükümsüz olduğu kanaatinde olduklarını, bilahare vasiyetnameye ekleme yapıldığını, ilk sayfanın üzerindeki "Bir de ... ...’a ofis kapanırsa 30.000,00 TL ödenecektir ..." yazısından anlaşıldığını, her sayfanın imzalanmadığını, el yazısı ile kaleme alındıktan sonra saklanmak üzere notere veya sulh hukuk hakimliğine de teslim edilmediğini, dolayısıyla, vasiyetnamenin gerçekten mirasbırakan tarafından kaleme alınıp alınmadığını tespit etmenin mümkün olmadığını, bu nedenle vasiyetnamedeki el yazısı ve imza üzerinde inceleme yapılarak vasiyetnamenin mirasbırakan ... tarafından düzenlenip düzenlenmediğinin tespit edilmesini talep ettiklerini, mirasbırakan kaleme aldığı vasiyetnamede, müvekkiline düşecek olan miras payını da eşine bırakmasının sebebini aralarındaki husumet olarak dile getirdiğini, oysa vasiyetnamenin kaleme alındığı tarih ile mirasbırakanın vefatı arasında uzun yıllar olduğunu, dolayısıyla vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki koşulların değiştiğini, mirasbırakanın mirasını müvekkiline bırakmama sebebi ortadan kalktığını ileri sürerek, dava konusu vasiyetnamenin iptal edilerek hükümsüz sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun el yazılı vasiyetname başlıklı 538. maddesi el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik şartını açık bir şekilde dile getirdiğini, vasiyetnamenin imzalanmasının zorunlu olduğunu, ancak her sayfasının ayrı ayrı imzalanması gerektiği yönünde bir ifade bulunmadığını, el yazılı vasiyetnamelerde istenildiği zaman ekleme ve çıkarmalar yapılabiliceğini, sadece vasiyet edenin kendi el yazısı ile yazılması zorunlu olduğunu, el yazılı vasiyetnamenin yetkili memura bırakılmasının zorunlu olmadığını, murisin kardeşine ve kardeşinin çocuğuna zamanında kendisini çok kırdıkları için herhangi bir mal varlığı bırakmadığını, vasiyetnamenin iptalini gerektiren sebeplerden birinin bulunmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Adli Tıp ve Adli Belge İnceleme Grafoloji uzmanı bilirkişi raporuna göre vasiyetnamede bulunan isim, yazılar ve imzaların murisin eli ürünü olduğu, vasiyetnamenin iptalini gerektirir bir sebep bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

… Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile el yazısı vasiyetnamenin kanunda yazılı şekil şartlarına uygun olarak tanzim edildiği ve şekil şartlarına haiz olduğu, Adli Tıp ve Adli Belge İnceleme "grafoloji" uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 09/06/2021 tarihli bilirkişi raporuna göre vasiyetnamede bulunan isim yazıları ve imzaların murisin el ürünü olduğu, vasiyetnameye ekleme yapıldığı ileri sürülmüşse de bu bölümün ile vasiyetname bütünlük arzetmekle sonradan vasiyetnameye eklendiğinin kanıtlamadığı, zaten bu kısımda vasiyet lehtarına yükümlülük yüklendiği, vasiyetnamenin ilk sayfasında murisin imzası bulunmuyor ise de Kanunun 538. Maddesine göre el yazısı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olmasının zorunlu olduğu, vasiyetnamenin her sayfasının muris tarafından imzalanması hususunda bir hüküm bulunmadığı, vasiyetnamede belirtilen olayların değişmesinin vasiyetnamenin iptali sebeplerinden olmadığı, murisin vasiyetnameyi düzenleme şekli, vasiyetnamesinden yakın arkadaşlarına bahsetmesinin vasiyetname yapma iradesini kesin bir şekilde ortaya koyduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
… Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının … ONANMASINA …”

II-) Türk Kanunu Medenîsi:

3- El yazısı ile vasiyetname

Madde 485

Vasiyetçinin, bizzat tanzim ettiği vasiyetname; baştan aşağı kadar tanzim edildiği mahal, sene, ay ve gün dahi dahil olduğu halde bizzat kendi el yazısiyle yazılmış ve imza edilmiş olmak lâzımdır. Bu suretle tanzim edilmiş olan vasiyetname açık veya kapalı olarak hıfzedilmek üzere sulh hâkimine veya noter veya memura tevdi olunur.

III-) Madde Gerekçesi:

Yürürlükteki Kanunun 485 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde, arılaştırılmak ve İsviçre Medenî Kanununun 505 inci maddesindeki aslına uygun olarak şeklen iki fıkra hâline getirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

El yazılı vasiyetnamede yer koşulu, Fransız Medenî Kanununun 970 inci maddesinde mevcut değildir.

Hem 1971 tarihli hem de 1984 tarihli Öntasarılarda da yer koşuluna yer verilmemiştir. Bu nedenlerle (mahal) yer koşulu maddeye alınmamıştır.

Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesinde el yazılı vasiyetnamenin vasiyetçinin arzusuna bağlı olarak “tevdi olunur” deyimi, mutlaka tevdi olunması zorunlu imiş kanısını uyandırdığından bu ifade, arılaştırılarak “bırakılabilir” şeklinde değiştirilmiştir.

IV-) Kaynak İsviçre Medenî Kanunu:

Not: İsviçre Medenî Kanunu’na 23.06.1995 tarihli Kanunla 01.01.1996 tarihi itibariyle 520a maddesi eklenmiştir. Türk Medenî Kanunu’na alınmayan bu hükme göre bir el yazılı vasiyetnamede düzenleme tarihi gün, ay veya yıl olarak belirtilmemiş ya da yanlış belirtilmişse; bu vasiyetname, ancak anılan zamansal unsurlar bir başka şekilde belirlenemediği takdirde ve vasiyetnamenin düzenleme tarihi, vasiyetnameyi tanzim edenin ehliyetini, birden çok ölüme bağlı tasarrufun bulunması halinde onların aralarındaki önceliği veya vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin diğer bütün soruları yargılamak bakımından gerekli olduğu takdirde geçersizdir.

V-) Yararlanılabilecek Monografiler:

Mustafa Dural; El Yazısı ile Vasiyetname, İstanbul, 1967.

Doruk Gönen; El Yazılı Vasiyetname, İstanbul, 2007.